De Slag bij Lexington, 1775

Lexington

 

Achteraf wist niemand wie als eerste had geschoten. Acht Amerikanen sneuvelden, een Engelse soldaat raakte gewond. De schermutseling op 19 april 1775 verdient nauwelijks de naam ‘Battle of Lexington’, maar het zou een historische schotenwisseling blijken. Het was het daadwerkelijke begin van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. In de Amerikaanse historische canon staat dat eerste salvo in Lexington bekend als 'het schot dat in de hele wereld gehoord werd'.

Frans Verhagen 

 

Onbuigzaam Brits bestuur

Er was uiteraard heel wat aan deze eerste, nog bescheiden vijandelijkheden voorafgegaan. In december 1773 had de Boston Tea Party, de provocerende protestactie in de haven van Boston tegen de nieuwste belastingmaatregelen van moederland Groot-Brittannië, de grote woede in de belangrijkste van de 13 Amerikaanse koloniën laten zien over de manier waarop ze vanuit Londen bestuurd werden. Maar de onbuigzaamheid van het Britse bestuur zette de burgers in de koloniën ertoe aan, de krachten te bundelen en een revolutionaire richting in te slaan. Was de leuze aanvankelijk ‘No taxation without representation’ en was men nog loyaal aan de Engelse koning George III, na 1773 kwam er steeds meer steun in de koloniën voor de gedachte dat alleen hun eigen vertegenwoordigers voor hen geldende wetten konden maken. Het parlement in Londen mocht de handel nog wel reguleren, maar daar moest het bij blijven.
De regering van George en het parlement bleven echter onverminderd vasthouden aan hun wetgevende bevoegdheden over de kolonie. Ze dwongen zo de Amerikanen na te denken over onafhankelijkheid, over het opzetten van een nieuw bestuur, en die begonnen er lol in te krijgen. Een jonge plantagehouder uit Virginia, Thomas Jefferson, schreef in 1774 een pamflet over republicanisme dat enorm aansloeg: A Summary View of the Rights of British America.

 

John Adams over het delen van de macht
Jefferson en geestverwanten realiseerden zich dat ze een unieke gelegenheid kregen een samenleving helemaal opnieuw in te richten. Ook advocaat John Adams schreef daarover onder meer in het invloedrijke Thoughts on Government (1776), al zien de meeste historici hem ten onrechte vooral als handelend politicus. Hij is als politieke denker altijd onderschat. Adams zag het als de ultieme uitdaging de elementen die botsten in een samenleving, de elite en de gewone mensen, op zo’n manier te binden dat ze elkaar niet zouden ondermijnen, want dat zou de vrijheid van iedereen bedreigen. In navolging van eerdere filosofen zoals Montesquieu kwamen ze tot de slotsom dat de samenleving het beste in evenwicht bleef als er een gemengd bestuur kwam dat elementen van monarchie, aristocratie en democratie verenigde.


De monarchie zou het beste de orde waarborgen, voor de aristocratie pleitte haar wijsheid, in een democratie kwamen oprechtheid of goedheid meer tot uiting. Maar elk stelsel had ook nadelen: monarchie neigde naar despotisme en democratie naar anarchie en tumult, terwijl aristocratie verdeeldheid schiep. Alleen door het delen en tegelijkertijd scheiden van politieke macht zoals Montesquieu voorstelde konden de goede kwaliteiten van elk worden behouden en bleef de samenleving in balans. Adams ideeën zouden uitgewerkt worden in de grondwet van wat in 1776 de nieuwe staat Massachusetts werd. Adams was daarvan de belangrijkste auteur; het werd een model voor de Grondwet van de Verenigde Staten die in 1787 werd opgesteld.

 

Poging tot uit elkaar spelen
Het was Londen intussen duidelijk dat de bestaande verhouding met de Amerikaanse gebieden onhoudbaar was. Premier Frederic North stelde een ‘Plan of Reconciliation’op, dat het parlement begin 1775 goedkeurde. North stelde voor een einde te maken aan de Engelse belastingheffing in de koloniën, uitgezonderd de heffingen die nodig waren om de handel te reguleren. In ruil daarvoor moesten de Amerikanen beloven dat iedere kolonie zelf zou betalen voor haar bestuurlijke organisatie, voor rechtbanken en voor de landsverdediging. North hoopte zo de kolonisten te verdelen. Misschien was dat uit elkaar spelen tien jaar tevoren een slimme strategie geweest om de macht te behouden, nu was het te laat. Het ging allang niet meer enkel over belastingen - het ging om niets minder dan zelfbestuur.

 

Volmacht voor de Britse generaal
Het Britse parlement reed zichzelf bovendien in de wielen. Na de Boston Tea Party verklaarde het dat de kolonie Massachusetts in een staat van rebellie verkeerde. Hiermee kreeg de Britse militaire leiding ter plaatse, generaal Thomas Gage, vrijheid van handelen, wat de Amerikanen op hun beurt stimuleerde tot een oproep voor een grote gezamenlijke vergadering met afgevaardigden uit alle koloniën, om de nieuw ontstane situatie te bespreken. Samuel Adams en John Hancock,twee mannen die radicaal anti-Brits waren - Sam Adams had de Boston Tea Party op poten gezet - zouden Massachusetts vertegenwoordigen. Ze trokken zich ter voorbereiding terug in Lexington, een stadje niet ver van Boston. Ze waren op hun hoede want het gerucht ging dat generaal Gage, nu voorzien van vrijwel onbeperkte macht, erop uit was deze leiders van de opstand te arresteren. Inderdaad wilde Gage zijn troepen naar Lexington sturen om beide mannen op te pakken. In één moeite door moesten ze ook naar Concord optrekken, iets verder naar het westen, waar volgens zijn informanten kleine wapens en ander militair materieel zouden zijn opgeslagen. De voorgenomen actie lekte uit. Zilversmid Paul Revere uit Boston, ook een van de radicale leiders, maakte de avond voordat de Engelsen vertrokken een wilde rit te paard naar Concord. Langs de hele route waarschuwde hij de bevolking dat de Engelsen eraan kwamen.

 

De mythe van Paul Revere
De tocht kreeg later een mythische status toen de dichter Henry Wadsworth Longfellow zijn hommage ‘Paul Revere’s Ride’ schreef, met als beroemdste regel‘Die nacht reed het lot van een natie’. Daarvoor had Revere nooit zoveel aandacht gekregen, maar vanaf toen leerden generaties schoolkinderen dit gedicht uit het hoofd en werd Reveres rit deel van het heroïsche ontstaansverhaal van de Verenigde Staten. Longfellow had een speciale bedoeling met zijn waarschuwing: hij schreef Paul Revere’s Ride in 1860, aan de vooravond van de Burgeroorlog. De dichter herinnerde zijn land, dat op het punt van uiteenvallen stond, eraan dat er ooit een tijd was dat iedereen patriot was. Dit was overigens een mythe: in 1775 deed lang niet iedereen mee aan het verzet tegen de Engelsen. Zo was het een loyalist die hen tipte over de opgeslagen wapens bij Concord.


Minutemen snel ter plaatse
Aldus vorzien van informatie vertrokken 700 Britse soldaten in de vroege ochtend van 19 april uit Boston, maar ze werden in Lexington opgewacht door 75 gewapende mannen. Het waren ‘Minutemen’, leden van een burgermilitie die was georganiseerd om snel aan te kunnen treden, 'met een minuut waarschuwing’. Na de minieme schermutseling bij Lexington waarbij 8 Minutemen sneuvelden, ging de Engelse commandant, die versterking uit Boston had gevraagd maar wist dat het enige tijd zou duren voordat die zou komen opdagen, volgens zijn opdracht door naar Concord. Hier vond hij zo’n 450 man tegenover zich, maar tot een grote confrontatie kwam het niet. Na wat schotenwisselingen bij de brug begonnen de Engelse soldaten vroeg in de middag aan de terugtocht naar Boston.

 

Beschoten vanuit hinderlaag
Het werd een lastige mars omdat ze voortdurend werden beschoten. In Lexington kwamen 1000 man versterking de Engelsen tegemoet, maar intussen waren ook de Amerikaans gelederen gegroeid; uiteindelijk telden ze dubbel zoveel man. De Amerikanen hielden het bewegelijk en flexibel, ze schoten vanachter bomen en rotsen en legden hinderlagen. De Engelse soldaten konden overleven door de gelederen gesloten te houden, maar ze waren verontwaardigd over deze manier van vechten. Het was de eerste keer dat ze een guerrillaoorlog meemaakten. De hele expeditie kostte de Engelsen 73 doden en 174 gewonden. Aan de Amerikaanse kant vielen 49 doden en 41 gewonden. Deze getallen waren het grimmige decor waartegen Sam Adams die ochtend tegen John Hancock uitriep: ‘Wat een glorieuze ochtend voor Amerika!’

 

Adams president
Neef John Adams was minder enthousiast. Hij vond het een schokkende gebeurtenis, die de tragische kanten van een burgeroorlog had: ‘Er werd gevochten tussen mensen wier ouders nog maar een paar generaties geleden broeders waren. Ik ril bij die gedachte. Niemand weet waar deze calamiteiten toe zullen leiden.’ Nu weten we het wel: ze waren de opmaat voor de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten in 1783. John Adams zelf werd in 1791 de tweede president van de nieuwe staat. De Boston Tea Party was een catalysator gebleken. Daarvoor waren de Amerikaanse koloniën nog loyaal aan Engeland, maar sneller dan iedereen voor mogelijk had gehouden gingen ze nadenken over zelfstandigheid en namen ze daadwerkelijk afscheid van Engeland. De Slag bij Lexington, hoe miniem ook, was het militaire begin.

 

omslag def w215Over de auteur en het boek

Dit artikel schreef historicus Frans Verhagen speciaal voor onze website. Zijn nieuwe boek Geschiedenis van de Verenigde Staten komt op 27 september uit en vertelt het verhaal van deze (jonge) natie. 'Van Nieuw-Nederland, via de Tweede Wereldoorlog, de Sixties en 9/11 tot nu: de geschiedenis van de Verenigde Staten met on-Amerikaanse scherpte beschreven.'

 

Afbeelding: Battle of Lexington, William Barnes Wollen 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: