John F. Kennedy - Was hij een goede president?

President Kennedy and wife watching Americas Cup2c 1962 CROP

 

Op 29 mei zou John F. Kennedy 100 jaar zijn geworden. Hij was en is voor velen een held. De brute moord tijdens de limousinetour in Dallas in 1963, zo viel destijds overal te lezen, beroofde de Verenigde Staten van een bijzondere politieke belofte. Kennedy had vast iets groots verricht als hij was blijven leven. Amerikanist Maarten van Rossem betwijfelt dat. Wel begon zijn eigen fascinatie voor de Amerikaanse politiek en geschiedenis met een schaamteloos bewonderend boek over de jonge president.

 

Het hele politieke systeem paraat
Het was waarschijnlijk eind 1963 dat ik het boek van Theodore White kocht over de Amerikaanse presidentsverkiezing van 1960, The Making of the President 1960. Ik vond het een geweldig boek en dat vonden velen met mij. White’s fraaie reportage creëerde een heel nieuw genre, de instant-geschiedenis van de presidentsverkiezingen. Nog nooit had ik zo'n opwindend boek over de politiek gelezen. Hier begon mijn ziekelijke belangstelling voor Amerikaanse presidentsverkiezingen, die zich vanaf 1968 verbreedde tot een meer algemene belangstelling voor de Amerikaanse geschiedenis. Een van de charmes van The Making of the President 1960 was dat een echte held de hoofdrol speelde: John F. Kennedy, ofwel Jack. De held was alles wat een moderne politicus moest zijn: geestig, goed op de televisie, licht charismatisch, getrouwd met een beeldschone, deftige vrouw en ook nog eens zeer intelligent; Jack Kennedy had het hele, uiterst complexe Amerikaanse politieke systeem paraat.

 

Schaamteloze hagiografie
Ik kan mij niet herinneren mij in die jaren te hebben geërgerd aan White’s schaamteloze hagiografie. Dit was nu eenmaal de stemming in de vroege jaren ’60, zeker de moord op JFK in 1963 in Dallas. Nu nog vinden we Kennedy met enige regelmaat in de top tien van de beste presidenten. Zij die jong waren in de opwindende 1000 dagen van JFK’s regeerperiode vinden hem vaak nog steeds de allerbeste president. De Kennedy-getrouwen hebben nog jaren gewacht op een nieuwe Kennedy en de Kennedy-mythe is nog altijd springlevend, ook al werd broer Robert F. (Bobby) in 1968 doodgeschoten en lukte het broer Edward M. (Ted) in 1980 niet om de presidentskandidaat van de Democratische partij te worden. De hele familie heeft iconische status gekregen, maar JFK in het bijzonder. Hij is eerder een cult-held in de trant van Elvis Presley of Humphrey Bogart dan gewoon een collega van, zeg, Gerald Ford.

 

Johnson was effectiever
Deze situatie maakt het voor historici lastig om een koel oordeel over JFK te vellen. Wat je ook over hem beweert, de mensen blijven toch wel een kaarsje voor hem branden, maar de meeste historici niet enthousiast zijn over zijn presidentschap. Op een schaal van een tot tien komt hij niet verder dan een vijfje. Zijn opgepompte status berust behalve op de belofte die hij volgens velen was vooral op zijn pseudo-Churchilliaanse retoriek. Een willekeurig voorbeeld, uit zijn inaugurele rede van 20 januari 1961: ‘We shall pay any price, bear any burden, meet any hardship...to assure the survival and the success of liberty.’ In zijn verkiezingscampagne had hij beloofd de natie weer in beweging te zetten na de slome Eisenhower-jaren. Híj was de ware opvolger van Franklin D. Roosevelt. Het is allemaal beeldvorming die niet in overeenstemming is met de werkelijkheid: het al genoemde vijfje. Welke steekhoudende argumenten kan ik voor dat lage cijfer geven? 

 

Lees zijn argumenten in het mei-nummer van Geschiedenis Magazine, nu te koop in de betere boekhandel! 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: