Rechtbankspel over Nederland en Nederlands-Indië

NED INDIE - kaart

 

De geschiedenis van de kolonisatie en dekolonisatie van Nederlands-Indië kreeg - en krijgt - in het middelbaar onderwijs niet altijd de aandacht die het verdient. Geschiedenisleraar Van den Berg van het Strabrecht College bedacht hier iets op. Zijn de vwo-5-klassen zijn de afgelopen maanden bezig geweest met een bijzonder project: Een rechtbankspel over Nederland en Nederlands-Indië. Een uniek project, dat de kinderen laat kennismaken met een niet zo zwart-witte geschiedenis.


Rechtzittingen nagespeeld 
In het project staat de volgende stelling centraal: Het optreden van de Nederlandse regering in Nederlands-Indië/ Indonesië was gezien de internationaal geldende opvattingen over kolonialisme en dekolonisatie in die tijd (1945-1950) niet gerechtvaardigd. Na een voorbereiding van anderhalve maand worden er enkele rechtszittingen nagespeeld waarin Nederland wordt aangeklaagd voor het optreden in Nederlands-Indië in de periode van 1945 tot 1949, de tijd van de dekolonisatie. De klassen zijn in tweeën gesplitst; aan de ene kant Nederland en aan de andere kant Nederlands-Indië/ Indonesië. Er waren aanklagers, verdedigers, getuigen en een rechter, deze laatste gespeeld door een oud-leerling.


Kritische vragen
Zoals in een echte rechtszitting starten de aanklagers en verdedigers met een openingspleidooi. Vervolgens worden respectievelijk de getuigen a charge (o.a. Soekarno, Poncke Princen en een vertegenwoordiger van de VN) en de getuigen a decharge (o.a. Minister-president Drees, Generaal Spoor en een oud-Indië-strijder) verhoord, nadat zij hebben gezworen de waarheid te zullen spreken. De wekenlange voorbereiding is hierbij duidelijk zichtbaar. Kritische vragen worden scherp beantwoord en beide partijen komen met sterk bewijsmateriaal. Vooral tijdens de kruisverhoren gaat het er soms stevig aan toe. Na een korte pauze krijgen de aanklagers en verdedigers de kans ieder nog twee getuigen opnieuw te horen. De zitting wordt afgesloten met de eindpleidooien en natuurlijk een tik met de hamer. Dan begint het wachten op de uitspraak van de rechter...


Geschiedenis is niet zwart-wit
Over het algemeen kan gesteld worden dat de onderzoeksvraag op verschillende manieren beantwoord kan worden en er geen eenduidig vonnis geveld kan worden over de vraag of het optreden van Nederland in Nederlands-Indië/ Indonesië gerechtvaardigd is in dit rechtbankspel. Voor veel leerlingen wordt duidelijk dat geschiedenis niet zwart-wit is, maar dat deze bestaat uit vele verschillende grijstinten. De leerlingen zelf vinden het project een enorme uitdaging en stiekem toch wel erg interessant, aangezien in de geschiedenisboeken het verleden van Nederland met betrekking tot Nederlands-Indië toch nog vaak wordt overgeslagen.

 

Afbeelding: Kaart van Nederlands-Indië uit 1925 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: