13 februari 1917: Mata Hari wordt gearresteerd

Mata Hari

 

Precies 100 jaar geleden, op 13 februari 1917, wordt de van oorsprong Nederlandse danseres en spionne in Parijs gearresteerd op verdenking van het spioneren voor de Duitsers. Hoewel er geen sluitend bewijs is wordt zij datzelfde jaar nog geëxecuteerd.

 

Kleuterleidster trouwt twintig jaar oudere militair
Mata Hari werd op 7 augustus 1876 geboren in Leeuwarden als Margaretha Geertruida Zelle. Mata Hari kreeg tot haar dertiende privélessen Frans, Duits en Engels. Haar ouders scheidden kort na het faillissement van haar vader in 1889. In 1891 overleed haar moeder en kwam zij bij een oom in Den Haag te wonen waar zij een opleiding tot kleuterleidster volgde. In 1894 reageerde Margaretha op een huwelijksadvertentie in Het Nieuws van den Dag. Zij trouwde met de man uit de advertentie, Rudolph MacLeod, een militair die twintig jaar ouder was. Zij woonden een aantal jaar in Nederlands-Indië en na hun terugkeer in Nederland besloten zij in 1902 te scheiden.


Margaretha als exotisch danseres
Na de scheiding trok Margaretha naar Parijs waar zij vanaf 1905 een bekende danseres werd in de uitgaanswereld. In Nederlands-Indië had ze haar podiumpersoonlijkheid ontwikkeld: een exotische danseres genaamd Mata Hari, 'Oog van de Dageraad' in het Maleis. Deze Mata Hari voerde allerlei exotische 'oosterse' dansen uit in pikante kleding of helemaal naakt. In 1914 kreeg zij het aanbod om voor een half jaar in het Metropol-theater in Berlijn op te treden. Het uitbreken van Eerste Wereldoorlog maakte echter een einde aan haar danscarrière: alle theaters werden gesloten.


Spion voor de Fransen en de Duitsers?
Mata Hari keerde voor korte tijd terug naar Nederland om vervolgens weer naar Parijs te gaan. Voordat zij terugkeerde naar Parijs werd zij door de Duitse geheime dienst gevraagd om voor 20000 franc in Frankrijk voor hun te spioneren. Zij nam het geld aan, maar lijkt niet van plan te zijn geweest om te spioneren. De Franse en Britse geheime diensten wisten van het contact tussen Mata Hari en de Duitsers. Bovendien paste zij perfect in het profiel van spionne: ze reisde veel, sprak haar talen en ontmoette mannen in hoge functies. In Frankrijk werd zij gevraagd om te spioneren voor de Franse regering. In ruil voor een grote som geld brengt Mata Hari verslag uit over de contacten tussen haar en de Duitsers.


Geen sluitend bewijs
Op 13 februari 1917 werd Mata Hari door zes politieagenten opgehaald uit haar hotel en gearresteerd. Er was geen sluitend bewijs voor haar schuld, desalniettemin werd zij op 15 juli datzelfde jaar ter dood veroordeeld en op 15 oktober werd zij door een peloton geëxecuteerd. Waarom zij door de Fransen veroordeeld werd blijft onduidelijk. Een theorie is dat zij in de val werd gelokt, een andere theorie luidt dat zij sowieso alle schijn tegen had. Misschien wilden de Fransen het moreel hooghouden tijdens de oorlog door haar te executeren. Dit jaar, waarschijnlijk in oktober of november, wordt het allemaal duidelijk, als de Franse regering haar dossier vrijgeeft.

 

Meer lezen over Mata Hari? In ons februarinummer vergelijkt historicus Rhodri Jeffreys-Jones Mata Hari met de Schotse spionne Jessie Jordan, die in 1938 gearresteerd werd voor hetzelfde vergrijp.

 

Bovenstaand artikel is een bewerking van een bericht dat eerder op IsGeschiedenis verscheen.

 

Foto: Dagblad van het Noorden

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: