De mens Luther

InleidingSpecial11546 CatharijneconventHij staat bekend als een rebel, een man die verbeten vocht tegen misstanden en het winstbejag van de katholieke kerk, de verpersoonlijking van een andere levenswijze, de stichter van een ‘nieuwe’ kerk en een public-relationsgenie die de boekdrukkunst handig gebruikte om zijn boodschap over te brengen. Wie is de mens achter deze bewonderde maar ook gehate figuur?

 

Een worstelende, zoekende monnik

Maarten Luther leefde in een tijd die zich laat kenmerken door angst en onzekerheid voor een god die alles zag - vooral je zonden - en na de dood zou oordelen. Hij werd in 1483 geboren in Eisleben. De angst voor de hel en het vagevuur was diepgeworteld, ook bij Luther zelf. Hij was een worstelende, zoekende monnik, die steeds meer vragen ging stellen bij de manier van geloven die de kerk voorschreef. Hij had kritiek op de paus, de mis, het geloof in het vagevuur en op het idee dat ‘goede werken’ en het kopen van aflaten een garantie voor toegang tot de hemel waren. Over zijn twijfels, onder ander geformuleerd in de 95 stellingen, ging hij in gesprek met bisschoppen, professoren en zelfs de keizer. Hoewel hij graag de kerk van binnenuit wilde veranderen, leek dit niet mogelijk en vormde hij een nieuwe kerk. Maakt dit Luther tot een rebel? Francis Boer behandelt in onze Lutherspecial de twee kanten van het optreden van de hervormer.

 

Schrijven over het leven

Luther schreef ontzettend veel, lang niet alleen over theologische kwesties. Hij is beroemd door zijn Bijbelvertaling, maar misschien werd hij mede zo succesvol omdat hij over het leven in het algemeen schreef. Hoe dien je om te gaan met geld en met macht? Hoe ga je om met je naaste? In zijn brieven, pamfletten en boeken rees een geheel nieuwe levenswijze op. Ook over het huwelijk - en specifiek de vrouw - heeft hij zich veel uitgelaten. Niet altijd even genuanceerd, zo laat Herman Selderhuis in onze special zien. Luther had ook hier twee gezichten. Bij sommigen was hij berucht om zijn lompe optreden, zijn grof taalgebruik en woede-uitbarstingen. Anderen genoten juist van zijn humor, zijn gastvrijheid en zijn schitterende, rijke woordenschat.

 

Social media van Maarten 
Als een slimme PR-man wist Luther zijn boodschap over te brengen. De net uitgevonden boekdrukkunst kwam heel goed van pas. Geschriften werden door kooplieden en reizigers tot in de uithoeken van het rijk gebracht - de sociale media van die tijd. Maar Luther begreep dat niet alleen tekst, maar juist ook beeld een duidelijke boodschap overbrengt. Henk Slechte houdt in dit nummer de invloed van spotprenten op de verspreiding van de Reformatie tegen het licht. Het nieuwe gedachtegoed verspreidde zich mede hierdoor tot ver buiten de rijksgrenzen. In de 17de eeuw kende zelfs de overwegend calvinistische Republiek een hechte Lutherse gemeenschap, laat Erika Kuijpers zien.

 

Nieuwsgierig geworden naar de thema-artikelen over Luther? Koop onze Lutherspecial dan vanaf 20 januari in de boekwinkel! 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: