6 januari 1579 - De Unie van Atrecht

Gembloers

 

Atrecht 1579 – Al ruim tien jaar worden de Spaanse Nederlanden verscheurd door geloofskwesties en opstanden. Op 8 november 1576 verenigen de gewesten zich tegen Spanje tijdens de Pacificatie van Gent. Heel lang zou die eenheid niet duren, want op 6 januari 1579 sloten een aantal zuidelijke provincies de Unie van Atrecht.

 

Een anti-Spaanse stemming 

Na het begin van de Spaanse Furie van Antwerpen versterkte de anti-Spaanse stemming onder de Nederlandse staten. Op 8 november 1576 verenigden zij zich (met uitzondering van Luxemburg) dan ook allemaal in de Pacificatie van Gent. Ze verklaarden gezamenlijk nog steeds het gezag van de katholieke Spaanse koning Filips II te erkennen, maar verzochten hem wel zijn troepen geheel uit Nederland terug te trekken. Over één van de belangrijkste oorzaken van de opstand, de geloofskwestie, werd niets opgenomen in het document. Wel spraken de voornamelijk protestantse opstandelingen onderling af dat men voortaan vrij was om een andere religie dan het katholicisme aan te hangen.

 

'Eeuwig Edict', of toch niet? 
Op 7 januari 1577 ging Don Juan, de halfbroer van Filips, namens Spanje akkoord met de eisen en vaardigde hij het ‘Eeuwig Edict’ uit. De Spaanse troepen begonnen zich terug te trekken uit de Nederlanden en de opstand leek ten einde. Op 24 juli slaagde Don Juan er echter in om vanuit Luxemburg de citadel van Namen te veroveren op de opstandelingen. Filips zag vervolgens een kans om de opstand te breken en gaf het bevel aan de Spaanse troepen om te stoppen met het terugtrekken. Een half jaar later, op 31 januari 1578, behaalden Spaanse versterkingen onder Alexander Farnese, de latere hertog van Parma, een vernietigende overwinning op de opstandelingen bij de Slag bij Gembloers. Niet veel later viel ook de stad Leuven weer in handen van de Spanjaarden.

 

Unie van Atrecht & de Unie van Utrecht

De hernieuwde Spaanse campagne zorgde voor veel onrust onder de opstandelingen. Op 6 januari 1579 sloten de gewesten Artesië en Henegouwen en de stad Dowaai daarom de Unie van Atrecht, waarmee zij zich in principe weer onder het gezag van Filips II schaarden. Het verdrag riep de koning nog wel op om zijn troepen uit de gebieden terug te trekken, maar het protestantse geloof zou weer verboden worden. De gewesten die zich aansloten bij de Unie van Atrecht waren namelijk grotendeels katholiek en hadden daarom geen behoefte om nog langer door te vechten voor godsdienstvrijheid. Slechts enkele weken later, op 23 januari 1579, tekende een groot deel van de overige Nederlandse gewesten de Unie van Utrecht, waarmee de grondslag werd gelegd voor de latere Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

 

Afbeelding: De Slag bij Gembloers

Dit artikel is een bewerking van een bericht dat eerder op de website van IsGeschiedenis verscheen.

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: