Geschiedenis Magazine - editie 8 2017

Dit nummer is verkrijgbaar vanaf 1 december. Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

Voorlopige cover 8-2017



Glorious Revolution 1689… de geheime rol van Willem III


Ivo van de Wijdeven
De Brexit spreekt niet voor iedereen vanzelf, en politici en opiniemakers in Groot-Brittannië die het vertrek uit de EU verdedigen zoeken naar goede argumenten. Zo houden ze staande dat vertrekken het herstel betekent van het roemrijke Britse verleden. Een van de historische hoogtepunten, waarmee ze de Brexit graag vergelijken: de ‘bloodless’ Glorious Revolution in 1688, waarbij ‘onze’ stadhouder Willem III vreedzaam koning werd en het parlement de macht greep. Maar deze historische parallel gaat mank.

Hamlet in de loopgraven


Ton Hoenselaars
Kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog begon de Duitse propagandamachine ansichtkaarten te verspreiden waarop de Duitse keizer Wilhelm II en de Oostenrijkse keizer Frans Jozef I samen stonden afgebeeld. De tekst luidde: ‘Um sein oder nicht sein handelt es sich’ (Zijn of niet zijn, daar gaat het om). Het werk van Shakespeare blijft fris en relevant, al is het vier eeuwen oud. Het is bovendien multi-inzetbaar: of ze nu vijanden waren of niet, zowel Britten, Fransen als Duitsers citeerden volop uit Hamlet.

Grensgevallen

Jan Brauer
Een lege kweekschool met meis¬jesin¬ter¬naat in het Heilig Hartklooster in Zuid-Limburg diende in de jaren ’30 als vluchtelingenoord. Er kwamen veel Joden over de Nederlands-Duitse grens. Hier in het klooster bivakkeerden op zeker moment 90 man, die het terrein niet af mochten en onder begeleiding van twee veldwachters wandelingetjes moesten maken vor frisse lucht. Hun vrouwen moesten in Duitsland blijven van Den Haag, want anders werd het te vol in het land.

Vergeten VOC fort

Ruud Paesie
Bij Mozambique denk je niet meteen aan de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Toch heeft de VOC kort na haar oprichting in 1602 veel moeite gedaan om Ilha de Moçambique te veroveren op de Portugezen. Zij waren toen dé handelsconcurrenten van de Republiek. Wat maakte hun fort zo aantrekkelijk? En waarom heeft de VOC in de 18de eeuw een nieuw fort gebouwd in Mozambique, daar waar nu de hoofdstad Maputo is? Zouden de verhalen van schipbreukelingen over een legendarisch en welvarend rijk in de binnenlanden er iets mee te maken hebben?


Portugal, eindstation van de vluchtelingenstroom in WO II

Loe Schoonbrood en Menno Postma
Aan het begin van de oorlog kwamen de Nederlandse baron Sloet tot Everlo en zijn vrouw Dora vast te zitten in Portugal. Ze waren op huwelijksreis in Rome toen op 10 mei 1940 de Duitsers binnenvielen in Nederland. Terug naar huis konden ze niet. Geschiedenis Magazine vertelt het onbekende verhaal over Sloet die rond Lissabon de opvang voor de Nederlandse vluchtelingen organiseerde, die weldra in groten getale de grens overkwamen. Veel mensen die in de Tweede Wereldoorlog voor de nazi’s vluchtten, strandden in het neutrale Spanje en Portugal. Democratisch was het er niet, maar Lissabon was nog de enige vrijhaven op het West-Europese vasteland.

Was de liedjesjager echt een communist?

Leendert van der Valk
Alan Lomax trok decennialang door de Verenigde Staten en later ook de Cariben en Europa met draagbare apparatuur, op zoek naar vergeten liedjes. Dit begon al toen hij als tiener zijn vader hielp bij het opnemen van zingende cowboys in Texas en gevangenen die met opzwepende worksongs hun saaie zware dagtaak draaglijk hielden. Tijdens die excursies ging het de jonge Alan dagen dat de traditionele Amerikaanse muziek van het platteland terrein verloor tegen de uniforme radio- en jukeboxcultuur. Hij startte een race tegen de klok die zijn hele leven duurde: alles vastleggen voor het verdween. Zijn warme contact met gewone mensen, ook zwarte muzikanten, maakte hem echter in de ogen van de overheid wel verdacht als communist. De FBI zat achter hem aan.

De legendarische bibliotheek van Alexandrië

Joost Vermeulen
Hij wilde echt álles hebben wat er te weten viel. Maar waar zijn de duizenden boekrollen gebleven die farao Ptolemaeus I omstreeks 300 v.Chr. in Alexandrie bijeen liet brengen? Dit is maar één van de mysteries rondom deze beroemde verzameling uit de Oudheid. Antieke bronnen schrijven er lyrisch over. Er zijn veel vragen, maar het is vrij zeker dat een deel is vernietigd toen er in opdracht van Julius Caesar brand werd gesticht in de stad. Geschiedenis Magazine zet de raadsels en vermoedens op een rij.


Hoe de Republiek Engeland aan de gin kreeg

Hans van de Sloot
Waarom schreven Nederlandse kranten tussen 1736 en 1738 zo uitvoerig over een nieuwe Engelse wet? Normaal kregen hele oorlogen er soms maar een alinea en werd het bezoek van een buitenlandse vorst terloops afgedaan. En nu die buitensporige aandacht? Dat kwam doordat die wet pijn deed in de portemonnee van de Nederlandse jeneverstokers. Vanaf de Middeleeuwen voerde Nederland al brandewijn uit naar Engeland en in de 18de eeuw ging de jenever er met scheepsladingen tegelijk heen vanuit Schiedam en Delfshaven. Maar in 1736 kregen de bestrijders van het drankmisbruik onder de armen het Engelse parlement aan hun kant. Een strop voor de stokers dreigde.

Lachen om godsdiensttwisten?

Francis Boer
Het Twaalfjarig Bestand (1609-1621): een pauze in de gevechten tussen de Republiek en Spanje die al meer dan 40 jaar bezig waren. We kennen het Bestand vooral van de Synode van Dordrecht waar werd besloten tot een officiële Statenvertaling van de Bijbel, en natuurlijk van de godsdiensttwisten tussen remonstranten en contraremonstranten, de steeds feller wordende strijd tussen Oranje-stadhouder Maurits en Johan van Oldenbarnevelt die eindigde in de openbare executie van de raadpensionaris. Wat moet een moderne theatergroep die veel humor in zijn voorstellingen doet, met deze ernstige tijd?

Abel Tasman ‘ontdekt’ Nieuw Zeeland

Bas Kromhout
18 december 1642. Op het strand van de huidige Golden Bay in Nieuw-Zeeland zien Maori’s vanuit zee twee onbekende vaartuigen naderen. Enkele mannen varen in een prauw in de richting van de vreemde schepen en dagen de opvarenden uit met oorlogskreten en hoorngeschal. Hoe reageert commandant de Groninger Abel Tasman, de eerste westerling in deze contreien?

Levendige beelden van de hoofdstad

Kees Hogenbirk
Wilt u ontdekken hoe de Amsterdammer 200 jaar geleden ook al wildplaste en zakkenrolde, feestvierde en rouwde, hoereerde en trouwde? De Pruikentijd kennen we van de ‘kan Sa;liegeest’, maar was minder sloom en aangeharkt dan u wellicht denkt. Geschiedenis Magazine laat enkele stadsgezichten zien die heel gedetailleerd het dagelijks leven vastlegden.

 

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: