Geschiedenis magazine - editie 7 2017

Dit nummer is verkrijgbaar vanaf 17 oktober Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

GM-07-2017 akkoord
De man achter het succes van de Freedom Summer in Mississippi, 1964

Laura Visser-Maessen
De zwarte burgerrechtenbeweging boekte weinig vooruitgang in Mississippi. Robert Moses was er actief. Hij geloofde niet in de aanpak van Martin Luther King, die aandacht in de media kreeg maar geen steun uit Washington. Moses wist die wel te forceren.

Op zoek naar oerpaarden en kievitsbloemen in middeleeuwse kronieken [mini-special]

Rob Lenders, Thomas van Goethem, Albert Corporaal
Natuurbeheerders willen hun gebieden laten begrazen door vrij rondlopende runderen en paarden die hier eeuwen geleden al rondliepen. Maar gaat het dan wel echt om oorspronkelijke, wilde soorten? Het blijkt lastig om dat uit middeleeuwse bronnen af te leiden. Meer is bekend over de wilde kievitsbloem. Die heeft voor de verandering hulp van de mens gehad. Door hanzeschepen is de bloem over een groot gebied verspreid geraakt.

De cruciale vondst van Maerten Tromp

Ronald Prud'homme van Reine
Heel lang dachten historici dat het de Engelsen waren die in de zeeoorlogen tegen de Republiek in de 17de eeuw een belangrijke nieuwe gevechtstactiek ontwikkelden. Maar dat klopt niet: het was Maerten Harpertsz Tromp, die in 1637 opperbevelhebber van de Nederlandse vloot werd. 

 

Een 9e eeuwse voorloper van Luther

Janneke Raaijmakers
Luther was in de 16de eeuw niet de eerste die in de kerk tegen heilige huisjes schopte. Zo veroorzaakte bisschop Claudius in 816 in Turijn grote ophef. Hij liet afbeeldingen weghalen uit de kerken en preekte tegen de pelgrimage naar Rome.

Hoe Estland, Letland en Litouwen onafhankelijk werden

Bas Kromhout
In de het Baltische kustgebied woedde vijf jaar lang een bloedige (burger-)oorlog. Tussen 1915 en 1920 is er gevochten tussen verschillende binnen- en buitenlandse legers, in wisselende coalities. Het hele Balticum werd door elkaar geschud. Twee miljoen mensen lieten het leven. Uiteindelijk verschenen er in 1920 drie nieuwe landen op de kaart: Estland, Letland en Litouwen.

In de jaren ’50 stemde heel Nederland vóór de EU

Annemarie van Heerikhuizen
Nederland is nu een uitgesproken eurosceptisch land. Wie de Europese integratie verdedigt doet dit vooral vanwege de zakelijke voordelen. Dit was in de jaren ’50 wel anders. Onder het motto ‘Terug naar het christelijke rijk van Karel de Grote’ en ‘nooit meer oorlog’ streefden heel veel landgenoten juist volmondig naar samenwerking.

De Kwestie: Het erfgoed van voormalige kolonies is het veiligst in westerse musea. Samensteller van de grote Goede Hoop-tentoonstelling in het Rijksmuseum Martine Gosselink kruist de degens met Anton van Hooff.

Leeuwenhart tegen Saladin

Mike Harmsen
Koning Richard I van Engeland kreeg tijdens de Derde Kruistocht (1189-1192) zijn bijnaam Richard Leeuwenhart. Zijn grote tegenstander was sultan Saladin, die het Heilig Land in 1187 had ingenomen. Zij troffen elkaar in de slag bij Arsuf in 1191. Saladins mannen lieten zo’n dichte pijlenregen neerdalen op de kruisvaarders dat een van hen schreef: ‘Nooit viel regen, of sneeuw of hagel in midwinter zo dicht opeen als [hun] pijlen deden.’ Het lot van de Derde Kruistocht hing aan een zijden draadje.

Is geweld noodzakelijk?

Doeko Bosscher
Moet het in de wereld slechter gaan, voor het beter wordt? En is geweld daarbij noodzakelijk? Twee indrukwekkende boeken geven daar heel verschillende antwoorden op.

Geschiedenis magazine editie 6 2017

Dit nummer is verkrijgbaar vanaf 1 september. Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?
Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!


cover voorlopig


De gevreesde woestijnruiters van Napoleon

Jos Gabriels
Napoleon was een meester in propaganda. Hij begreep hoe hij indruk kon maken door aan zijn garde een eenheid ruiters toe te voegen die met een woest en exotisch uiterlijk vrees en ontzag inboezemden. Zo dachten de Russen tijdens bij Austerlitz dat hij de Turken op hen had afgestuurd, zo vurig vochten de woestijnruiters. En als hij de hoofdstad van een verslagen land binnentrok, liet Napoleon in zijn directe gevolg zijn oosterse ruiters mee paraderen: om de toeschouwers bang te maken.

De wereldberoemde jeugdgevangenis van André Hazes

Twan van de Brand
In mei 1967 ging in het Brabantse plaatsje Zeeland Penitentiair Trainingskamp De Corridor open. Vanuit de hele wereld kwamen er journalisten om dit wonder te zien: er waren geen cellen, maar kamers en tralies ontbraken. Ontsnappen was onmogelijk: je liep gewoon weg. Groepsleiders waren nauwelijks van de gedetineerde jongens, onder wie André Hazes, te onderscheiden. Hoe ging het mis?

Gouden Eeuw. Waarom Ferdinand Bol beter verkocht dan Rembrandt

Erna Kok
Van hoogste roem tot bankroetier: Rembrandt stierf berooid en dat was niet nodig geweest. Zijn eigen leerlingen Ferdinand Bol en Govert Flinck lieten zien hoe het moest. Netwerken was ook toen al het toverwoord.

Spy Game achter het IJzeren Gordijn. CIA-infiltratie in Roemenië, 1951

Cees Wiebes
In 1951 dropte de Amerikaanse CIA vijf geheimagenten in communistisch Roemenië. Het waren Roemeense vluchtelingen met een ‘fout’ oorlogsverleden. Ze moesten inlichtingen verzamelen over het Sovjetleger en partizanen ter plaatse aansporen om bruggen, spoorwegen en fabrieken te saboteren. Pas kort geleden werd ontdekt dat hun opleiding deels werd verzorgd door de Nederlandse Buitenlandse Inlichtingendienst (BID).

17de eeuw: Gratis naar Indië? Trouw een VOC-koopman

Paul Brood & Arjan van Poelwijk
Hoe kwamen de mannen in Indië begin 17de eeuw aan een vrouw? De VOC liet dat liever niet aan het toeval over, maar als je de archieven moet geloven was het knap lastig om aan geschikte kandidaten te komen. Ze leden aan pokken. En stuurde de Compagnie zelfs ‘lichte vrouwen’?

Gustav Stresemann. De man die Hitler er nog net onder hield

Ivo van de Wijdeven
Duitsland, jaren ’20: economische chaos, hyperinflatie, polarisatie, volksopstanden en de dreiging van de nationaalsocialisten bepaalden de politiek in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog. Internationaal was het een paria. Het land had een doortastend leider nodig, en die kwam er: minister van Buitenlandse Zaken Gustav Stresemann (1879-1929).


Wat als de EU valt? Krijgen we dan weer oorlog?

Wat is thuis voor migranten?

Rob Kroes
Afgelopen jaar maakten we het verschillende keren mee: grote ophef in de Turkse gemeenschap in Nederland over iets wat in Turkije gebeurde. Dat veel Turkse Nederlanders hun voelhorens zo naar Turkije blijven uitsteken, wekte nogal eens verbazing. Dit komt echter veel vaker voor. Ook bijvoorbeeld de nakomelingen van Nederlandse gereformeerde migranten die omstreeks 1900 naar het Amerikaanse Montana vertrokken, voelen zich nog een aparte groep. Hun woonplaats heet Amsterdam.

Trots op je land

Anne Petterson
De Tweede Kamerverkiezingen van 2017 stonden in het teken van de nationale identiteit. Het is een ingewikkeld begrip geworden, voor veel mensen zit er een luchtje aan. Ca 1900 waren vrijwel alle Amsterdammers juist vanzelfsprekend voor Oranje en vaderland. Grachtengordel en volksbuurten wedijverden om de mooiste versieringen bij een jubileum van het Koninklijk Huis.

Waar de Verlichting écht om ging

Rienk Vermij
Doorsnee-verhalen over de Verlichting beschrijven vooral ontwikkelingen en gebeurtenissen waar de 18de-eeuwse filosofen zich actief mee bemoeiden. Maar die verhalen laten ook veel weg. Wie beter naar de 17de en 18de eeuw kijkt, ziet dat mensen alleen Verlicht waren waar dat in hun kraam te pas kwam. De Verlichting was vooral een reactie: op de grote macht van de kerken in de 17de eeuw en op de vraag hoe om te gaan met de toename van feitelijke kennis.

Kritiek op Stalin mocht nog niet in 1960

Michel Krielaars
Onder Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov (1953-1964) trad de dooi in. Vandaar dat schrijver Vasili Grossman in 1960 dacht dat niets de publicatie van zijn kritische boek Leven en lot in de weg stond. Inderdaad greep de KGB eerst niet in. Maar dat zou niet zo blijven. Leven en Lot is namelijk een kritische verhandeling over Stalins beleid tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Steve Biko, Zuid-Afrikaans boegbeeld van zwart zelfbewustzijn

Bas Kromhout
In Zuid-Afrika gaan al tweeënhalf jaar lang studenten de straat op voor gratis en ‘gedekoloniseerd’ onderwijs. Hun grote voorbeeld is Steve Biko. In de jaren ’ 70 inspireerde hij al eens een hele generatie, in de strijd tegen de Apartheid. Veertig jaar geleden werd hij vermoord.

Theodor Herzl, grondlegger van het zionisme

Maurice Blessing
Het zionisme is omstreden, onder andere door de politieke omstandigheden in Israël en de bezette Jordaanoevers. Het ideaal van aartsvader Theodor Herzl (1860-1904) wekte al vanaf het begin hevige kritiek. Herzl was zelf een sterk geassimileerde, seculiere Oostenrijkse Jood met een grote bewondering voor de rijke Duitse cultuur. Waarom pleitte hij in 1896 dan voor een grootschalige emigratie van Europese Joden naar een nieuw te vestigen Joodse staat.

Geschiedenis Magazine editie 5 2017

Dit nummer is verkrijgbaar vanaf 7 juli. Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

GM cover-05-2017


Hoe wreed was Alva?


Raymond Fagel en Yolanda Rodríguez Pérez

Alva, de Spaanse landvoogd van koning Filips II die tussen 1567 en 1573 probeerde de Nederlandse Opstand te onderdrukken, is een van de grootste boemannen uit de Nederlandse geschiedenis. De Spaanse soldaten werden in liedjes, pamfletten en prenten afgeschilderd als uitzonderlijk wrede monsters. Andere landen die oorlog voerden met Spanje namen dat over. Spanjolen deugen niet, dat was lang de boodschap. Was dit een frame, of was Alva echt zo wreed?

Maarten van Rossem over auto-klassiekers

Maarten van Rossem
De Eend, de Mini, de Kever…ze gaan allemaal terug op de T-Ford uit begin 20ste eeuw. Henry Ford realiseerde zich dat hij veel geld zou kunnen verdienen met een simpele, solide en goedkope (want op de lopende band te produceren) auto voor de gewone man: weinig omzet maar een enorme markt. Een artikel vol jeugdsentiment.

De vrouw die opstond tegen Napoleon


Rob Hartmans

Madame de Staël werd door Napoleon verbannen, maar zij liet zich de kaas niet van het brood eten. Kort na de val van Napoleon schreef iemand dat er in Europa drie grootmachten waren: Engeland, Rusland en Madame de Staël. Een portret van de vrouw die als eerste liet zien dat emoties wel degelijk een rol spelen in de politiek.


Keizer Frederik II (1194 – 1250) in gevecht met 2 pausen

Cas van Houtert
De Duitse keizer Frederik II (1194 – 1250) was een briljant bestuurder, een succesvol krijgsheer, een begenadigd diplomaat, maar ook een avonturier, een vrouwenverslinder én een intellectueel die zich niks aantrok van de grenzen die de kerk trok. Geen wonder dat hij in conflict raakte met twee achtereenvolgende pausen. Er werd zelfs een kruistocht tegen hem uitgeroepen.

Zo werkten dromenuitleggers in de Oudheid

Anton van Hooff
Een curieus boek van een van de vele professionele droomuitleggers in de Oudheid geeft een bijzonder inkijkje in het Efeze van de tweede eeuw na Christus. Zo droomden veel mensen over gladiatoren. Hoe werd dat uitgelegd?

Cubacrisis: Robert Kennedy wilde wél oorlog


Stefan Voeten
Robert Kennedy was net zo’n baken van hoop als zijn broer John. Maar klopt dat imago wel? Welke rol speelde zijn postuum verschenen autobiografie in de beeldvorming? In die autobiografie positioneerde Robert zich als vredesduif. Maar wie de Cubacrisis nader onderzoekt, ontdekt dat hij zich toen heel anders gedroeg.

Was de val van het tsarenregime onvermijdelijk?

Rob Hartmans
Waarom brak de Russische Revolutie uit, een eeuw geleden? Het officiële communistische standpunt luidde dat het tsarenregime zo achterlijk, vermolmd en repressief was dat een revolutie onvermijdelijk werd. Wat zeggen westerse historici hiervan?

De Parijse commune

Dennis Bos
In 1871 grepen arbeiders de macht en bestuurden (enkele maanden) Parijs. Logisch dat de Nederlandse kameraden deze revolutie nog lang herdachten. Het eerste vakantiereisje van leden van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij ging naar de executiemuur van 1871.

Op bezoek bij koningin Wilhelmina, februari 1945

Twan van den Brand
Het zuiden van Nederland is bevrijd, er heerst nog net geen chaos. Begin 1945 praten Nederlanders koningin Wilhelmina in Engeland bij. Er lekt niet veel over de gesprekken uit. Gelukkig zijn er handgeschreven herinneringen opgedoken.

De Kwestie: Rusland maakt zich al eeuwen zorgen om de uitbreiding van de westerse invloedsfeer. Hoe terecht is dat?

De voorloper van de verzorgingsstaat

Henk Slechte
Waarom verloor de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart zoveel stemmen? Een deel van het antwoord is misschien dat de partij de privatisering van publieke voorzieningen steunt. Het was heel lang typisch PvdA-beleid om het leveren van water, telefoon, openbaar vervoer en energie juist als overheidstaak te beschouwen. Dit begon eind 19de eeuw en Amsterdam was koploper. De hoofdstedelijke sociaaldemocraten zetten het beleid voort van politicus Wim Treub.

De Veldslag: Asculum, de eerste Pyrrusoverwinning


Mike Harmsen

In 281 v.Chr. besloot koning Pyrrhus van Epirus (in het noordwesten van Griekenland) de Spartaanse kolonie Tarentum, in het zuiden van Italië, bij te staan in de strijd tegen de Romeinen die hard beziog waren het hele schiereiland aan zich te onderwerpen. Pyrrhus was de achterneef van Alexander de Grote en was net als hij een groot generaal. Met een leger van 25.000 man en 20 olifanten stak hij de Adriatische Zee over. Het was de eerste keer dat de Romeinen geconfronteerd werden met strijdolifanten. De legers troffen elkaar bij Asculum, in een legendarische veldslag.

Ontwikkelingswerk sinds 1950


Peter van Dam en Wouter van Dis

Waarom doen Nederlanders aan de ontwikkelingshulp? Vaak wordt gezegd omdat we naïef het goede willen brengen of cynisch geld proberen te verdienen - we zijn koopman of dominee. Is dit een achterhaald cliché?

Duitse vrouwen in WO II

Frank Mehring
Hoe herinneren de Duitsers zich de rol van de vrouw in de Tweede Wereldoorlog? Er bestaan allerlei iconische beelden, van vluchtelingenmoeders uit Sudetenland, van sadistische kampbewaaksters en meeloopsters, van de Berlijnse vrouwen in lompen die de stad meteen na de oorlog steen voor steen hielpen herstellen. En natuurlijk de stereotype moeder van gezonde blonde kinderen, de toekomst van het Reich. Maar er waren ook andere vrouwen. Wat zij deden en dachten, is veel minder bekend. Geschiedenis Magazine licht een tipje van de sluier op.

De wereld volgens Blaeu


Djoeke van Netten

De Amsterdamse kaartenmaker Joan Blaeu heeft het wereldbeeld van tijdgenoten en dat van ons beïnvloed. Hij zette op de kaart wat níét daadwerkelijk te zien was: behalve de alomtegenwoordige Nederlandse schepen ook landen ver weg die maar vast werden toegewezen aan een Europese natie.

De megalomane bouwplannen voor Rome van Mussolini 

Arthur Weststeijn
Populisten verwijzen graag naar het roemruchte nationale verleden. En plakken daar oneliner aan vast als: ‘Make America Great again’. Zo was de Italiaanse dictator Mussolini vastbesloten om de stad Rome weer groot maken. Letterlijk en figuurlijk. De EUR, zijn nieuwbouwwijk in klassieke stijl , moest het toonbeeld worden van de triomf van het fascisme.

Antisemitisme

Joel Cahen
Joodse scholen en synagogen worden beveiligd, het getuigt van moed als je in Amsterdam een keppeltje draagt. Maar is de aloude Jodenhaat ooit weggeweest?

Geschiedenis Magazine editie 4 2017

Dit nummer is is verkrijgbaar vanaf 26 mei! Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

 

GM cover 4 2017


Nederlanders massaal op kruistocht 13e eeuw

Jaap van Moolenbroek
In 1217 voeren duizenden kruisvaarders uit de Lage Landen naar het Heilige Land. Hun aanvoerder was de Hollandse graaf Willem I. Over deze Vijfde Kruistocht doen vele verhalen de ronde waarin de Hollanders en Friezen een heldenrol vervullen. Zo verdreven ze de Moren uit het fort Al-Kasr, vlakbij Lissabon. En in Egypte speelden ze een belangrijke rol bij het beleg van Damiate. Haarlemse kruisvaarders (of waren het toch Friezen?) voeren daar met een zaagschip de ketting die de haven versperde aan diggelen.

Het léék onmogelijk. De tocht naar Chatham, 1667

Jurriaan Rigter
De Engelsen leunden 400 jaar geleden rustig achterover op de marinewerf bij Chatham. Toen verscheen totaal onverwacht de vloot van Michiel de Ruyter…

Humor in de Oudheid

Inger Kuin
Eer bewijzen aan de goden hoefde heus niet altijd plechtig en ernstig. De Grieken en Romeinen mochten lachen om Dionysus en Demeter!

De echte ‘Inglourious basterds’

Thijs van de Ven
De beroemde oorlogsfilm van Quentin Tarantino over Joodse spionnen achter de linies zat dichter bij de waarheid dan de regisseur zich realiseerde.

Militair genie Napoleon

Mike Harmsen
Napoleon was een geniaal militair strateeg. Kijk maar hoe hij in 1806 in de dubbelslag bij Jena en Auerstedt het trotse Pruisische leger vernederde.

Hollandse geldwolven

Gijs Rommelse
De bevolking van een ander land uitschelden voor eigen politiek gewin is niet van vandaag of gisteren. In de 17de eeuw gebeurde dit ook. Toen de Engels-Nederlandse oorlogen woedden, regende het beschuldigende pamfletten.

Duister verleden

Rémy Limpach
Hoe verwerkt een land zijn duistere verleden? Wij hebben Indonesië, Frankrijk heeft Algerije, Engeland de bloedig neergeslagen Mau Mau opstand. Geeft Duitsland het goede voorbeeld in de manier waarop het omgaat met de herinnering aan de Holocaust?

Heimwee naar de Habsburgers  

Rob Hartmans
Lange tijd stonden de Habsburgse keizers, een enkele uitzondering daargelaten, bekend als slome onbenullen, maar tegenwoordig krijgen ze een betere pers. Er is zelfs sprake van een zeker heimwee naar de Habsburgers. Is dat terecht?

Rebel in Mississippi

Chuck Riesz
Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) voerden gedeserteerde Zuidelijke soldaten in een bos in Mississippi een guerrillaoorlog tegen hun eigen troepen. Het is een mythe dat alle blanke Zuiderlingen loyaal meevochten voor het behoud van de slavernij.

Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? 
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 + cadeaus!
Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50

De Tempelberg in 638

Piet Leupen
De Tempelberg in Jeruzalem is voor Joden, christenen én moslims gewijde grond. Deze heuvel is nu een van de strijdtonelen tussen Palestijnen en Israël. Hoe ging dat toen de stad in 638 door de Arabieren werd ingenomen?

De Kwestie:

Is de geschiedwetenschap te links? Jonge historicus neemt het op tegen migratiedeskundige Leo Lucassen.


Nieuw onderzoek naar de slavernij in Suriname

Bas Kromhout
Interview met Alex van Stipriaan, veteraan in het slavernij-onderzoek. Momenteel schrijft hij een publieksboek over Suriname.

Nieuwe boeken over Europa

Doeko Bosscher
Europa, weinig burgers zien het nog zitten. Maar hoe begon het ook weer? Churchill kwam in 1946 met een idealistisch en tegelijkertijd praktisch plan.


Rubriek Turkije

Erik-Jan Zurcher
Erdogan is niet de eerste die een Turks referendum probeerde te beïnvloeden.


Serie Grensgevallen

Jan Brauer
Ook binnen de familie moest je oppassen: door de Hitlerjugend verblinde fanatieke jongens gaven zonder pardon hun ouders aan. Grappen maken over de nazi’s was gevaarlijk.

Geschiedenis Magazine editie 3 2017

Nu verkrijgbaar in boekhandel en kiosk! Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

 

Cover GM 3

Maarten van Rossem over Kennedy: was JFK inderdaad één van de beste Amerikaanse presidenten?

Door Maarten van Rossem
Op 29 mei zou John F. Kennedy 100 jaar zijn geworden. Hij was en is voor velen een held. Maar was JFK ook een goede president? Die vraag kan door niemand beter worden beantwoord dan door Maarten van Rossem , die al een leven lang wordt gefascineerd door de Amerikaanse politiek en geschiedenis.

De zwarte farao’s brachten Egypte weer tot bloei


Door Joost Vermeulen
Rond 770 voor Christus namen de Nubiërs de macht over in het Egyptische Rijk. Deze zwarte farao’s luidden een hernieuwde bloeiperiode in die zich kan meten met de hoogtijdagen van de farao’s die we uit de geschiedenisboekjes kennen.

Soestdijk vóór 1674: republikeins broeinest


Door Thera Coppens
Voor Soestdijk in 1674 over ging in handen van de Oranjes, was het landhuis een broeinest van republikeinse sympathieën. Thera Coppens brengt deze vergeten geschiedenis voor het voetlicht.

Politiek in Frankrijk: nog steeds een hofcultuur


Door Niek Pas
Na de Franse Revolutie van 1789 was het afgelopen met het absolute koningschap in Frankrijk, maar dat betekent niet dat de hofcultuur is verdwenen. Integendeel, de Franse politiek is – veel meer dan die in de omliggende monarchieën – doordrenkt van archaïsche rituelen. Hoe ver dat gaat, leest u in dit onthullende én onthutsende artikel.

Het raadsel van Stonehenge


Door Herman Clerinx
Stonehenge blijft fascineren, en het archeologisch onderzoek naar dit monument in Zuid-Engeland gaat onverminderd door. Wij gaan in op de interessantste kwestie van dit moment.

1e missie Rode Kruis: de Frans-Duitse Oorlog, 1870


Door Ad van Liempt
Anderhalve eeuw geleden, op 19 juli 1867, tekende koning Willem III het Koninklijk Besluit dat zou leiden tot de oprichting van het Nederlandse Rode Kruis. Drie jaar later brak, tot ieders consternatie, de Frans-Duitse oorlog uit. Kon de jonge vereniging dat wel aan? Ad van Liempt over hoe de jonge vereniging deze vuurproef doorstond.

‘Het Chicago van Zuid-Afrika’. Sophiatown, Johannesburg


Door Paul Knevel
Binnenkort op tv, in de serie over Zuid-Afrika: beelden van een wijk in Johannesburg die niet meer bestaat. Dit was in 1955 de eerste zwarte wijk die gesloopt werd vanwege de Apartheid. Geschiedenis Magazine laat de wijk nog een keer tot leven komen.


Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? 
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 + cadeaus!
Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50


SPECIAL Tweede Wereldoorlog

 

Jaren ’30: straatgevechten tussen links & rechts


Door Lynn Baas
Met geweld de straat veroveren hoorde bij de fascistische en nationaal-socialistische ideologie. Ook in Nederland. Hoewel de NSB verkondigde dat ze via verkiezingen aan de macht wilde komen (om vervolgens de democratie af te schaffen), raakten haar militarische Weerbaarheidafdelingen (WA) regelmatig slaags met antifascisten.

Westerbork: schandvlek van ‘onze’ marechaussee


Door Frank van Riet
In de eerste jaren van de oorlog bleef Westerbork wat het ook voor de oorlog al was geweest, een opvangkamp voor Joodse vluchtelingen. Maar op 1 juli 1942 nam de bezetter Westerbork over en maakte het tot een Durchgangslager. In augustus waren al vijftien treinen met Joden naar Auschwitz vertrokken. En wie bewaakte het kamp? De bewoners, samen met ‘onze Marechaussee’.

Voedseldroppings: waarom pas ná de Hongerwinter?

Door Ingrid de Zwarte
De voedseldroppings eind april en begin mei 1945 behoren tot de krachtigste symbolen van de Bevrijding. Maar waarom kwamen ze niet eerder? De Nederlandse regering in Londen wist immers dat de bevolking tijdens de koude Hongerwinter gebrek leed.

Was de Waffen-SS wel een elite-eenheid?

Door Rob Hartmans
De Waffen-SS, ooit opgericht als Hitlers lijfwacht, groeide al snel uit tot een elite-eenheid met een reputatie van wreedheid én militaire effectiviteit. Maar klopt die reputatie wel met de werkelijkheid? Bleef de Waffen-SS een elite-eenheid waartoe alleen de besten van de besten werden toegelaten?

WO II als moreel kompas. Hoe lang nog?

Door Bas Kromhout
De jonge historicus Ewoud Kieft gaat de confrontatie aan met Mein Kampf. Hij kijkt door een wetenschappelijke bril naar dit meest beruchte boek aller tijden, maar vertelt ook wat Hitlers woorden bij hem persoonlijk oproepen. Het lezen van Mein Kampf is voor Kieft een methode van zelfonderzoek. Eén die hij iedereen aanbeveelt. Geschiedenis Magazine sprak met hem.

Geschiedenis Magazine editie 2 - 2017

Dit nummer ligt nu in boekhandel en kiosk. Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

Cover GM 2-2017


Het Wilde Westen, hoe was het echt?

Door Rob Kroes
We kennen het Wilde Westen vooral uit films en boeken. Maar hoe was het er echt? Geschiedenis Magazine duikt in de wereld van revolverhelden, cowboys en indianen.

1692: heksenjacht in dorpen bij Boston

Door Marianne Mooijweer
In 1692 woedde in dorpen rond Boston een heksenjacht. Het begon met een aantal tienjarige meisjes die ineens raadselachtige toevallen kregen. Zelf beweerden ze dat ze behekst waren. Ze waren niet te beroerd de boosdoeners ook aan te wijzen: mannen en vrouwen uit hun eigen dorp, soms hun eigen familieleden. Tijdens de tientallen processen die volgden demonstreerden de meisjes voor de rechtbank dat de duivel en zijn handlangers hen van een afstand bestuurden.

 

Britse soldaten WOI weigeren te sterven als maagd

Door Mike Harmsen
Vlak voor WO I was de seksuele moraal in Engeland gefundeerd op fatsoen en terughoudendheid. Veel jonge soldaten hadden voor ze in de loopgraven gingen vechten weinig tot geen seksuele ervaring of kennis. De oorlog veranderde dit.

 

Keizer Trajanus deed alles goed

Door Anton van Hooff
Keizer Trajanus ontving een wel heel bijzonder eerbetoon. Na 114 mocht hij zich Optimus noemen, ‘de beste vorst’. Waarom was Trajanus zo’n goede keizer?

 

Vrijheidsstrijder of onderdrukker?

Door Bas Kromhout
Paul Kruger (1825-1902) verdedigde als president van Transvaal zijn land tegen de Britse imperialisten. In Nederland maakte dat hem tot een held. Maar hoe kwam hij aan dat land?

Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? 1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 + cadeaus!
Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50


Special Gezond! In de special ondermeer:

 

Gezond leven sinds de Middeleeuwen

Door Catrien Santing
Wie denkt dat we pas recent geobsedeerd zijn door gezond eten en leven, vergist zich. Al in de Middeleeuwen vonden adviezen over gezondheid én een gelukkig leven gretig aftrek. Een mini-special over matigheid voor monniken en honing als remedie tegen melancholie.


Remedies tegen liefdesverdriet

Door James Kennaway
Kun je onwel worden van liefde? Jazeker, dacht bijvoorbeeld de Franse dokter Jacques Ferrand. Zijn Erotomania uit 1623 was een compendium vol middeltjes tegen overmatige liefde, waaronder aderlaten en een klysma van hennepzaadjes. Ooit hoorden liefde en lust tot het terrein van de dokters.

 

Scheid het uit!

Door Ruben Verwaal
Dokters hadden in de 18de eeuw grote aandacht voor alles wat de patiënt eet, drinkt én uitscheidt. Hun leefregels gingen verder dan alleen een dieet. Minstens zo belangrijk was overvloedigheid ledigen. Regels voor het eten van bepaalde voedingsmiddelen, gedrag en het lozen van lichaamssappen liepen naadloos in elkaar over. Het ging om de balans.

 

Oud worden en gezond blijven

Door Rina Knoeff
Koningin Emma bezat een foto van hem: de 110-jarige 'Methusalem van Groningen' Waarom werden Wouter van Doeveren en andere mensen uit de noordelijke provincies zo oud? Artsen in in de 18de eeuw wisten het wel: de koude wind en veelvuldige regen gaven ziekmakers geen kans.

 

Verdwenen in de 19de eeuw

Door Reinier Spreen
Dieren sterven in versneld tempo uit. Ecologen en biologen klinken steeds gealarmeerder. Dat was wel anders toen in 1883 in Artis de laatste quagga stierf. IJzingwekkend stil bleef het destijds. Door een misverstand met de Boeren had niemand door dat deze zebra-soort uit Zuid-Afrika op uitsterven stond.

 

Parijs in opstand, rechtse greep naar de macht, 1934

Door Ivo van de Wijdeven
In de jaren dertig roerden extreem-rechtse groeperingen zich in heel Europa. Ook in Frankrijk. Daar probeerde een menigte boze burgers in 1934 het parlement te bestormen. Ze wilden een sterke leider die orde op zaken zou stellen. Er vielen 20 doden.

 

En verder…

  • De kwestie: in elk nummer vraagt Maurice Blessing twee historici om stelling te nemen in een actuele kwestie
  • Griekse vluchtelingen uit Klein-Azië, ze staan op ieders netvlies: de vluchtelingen op de Griekse eilanden voor de Turkse westkust. In de berichtgeving over de vluchtelingencrisis kwam nooit naar voren dat gelijksoortige taferelen zich op precies deze plek al vaker hadden afgespeeld.
  • Verzet tegen een wrede kolonisator in Namibië (Duitsers in Namibië, interview met Connie Braam)

Geschiedenis Magazine 1 - 2017

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

GM-01-2017 cover

Rebel tegen Rome

500 jaar geleden spijkerde Maarten Luther zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkerk van Wittenberg. Reden voor een special over deze controversiële hervormer die in opstand kwam tegen Rome, de Duitse keizer trotseerde, een ex-non trouwde en de Reformatie startte.

Luther en de overheid

Door Francis Boer
Luther lijkt het prototype van de rebel. Maar was hij dat ook? Er is om te beginnen onduidelijkheid over zijn stellingen. Spijkerde hij ze wel echt tegen de deur? En waarom koos hij partij tegen zijn eigen aanhangers in de Boerenoorlog?

Luther en de vrouwen

Door Herman Selderhuis
Je zou kunnen zeggen dat Luther de vrouw van de regen in de drup hielp. Dat wil zeggen: van het klooster in het huishouden. Of Luther positief dacht over vrouwen is onderwerp van heftig debat. Aan de ene kant zei hij: ‘Onkruid groeit snel, daarom groeien meisjes sneller dan jongens.’ Aan de andere kant sprak hij zijn eigen vrouw aan met ‘mijn bazin, mijn Mozes, mijn predikante’.

Luther in de Lage Landen

Door Erika Kuijpers
Lutheranen hadden een moeilijke start in de calvinistische Republiek. Onder meer omdat ze voor Alva kozen. Maar halverwege de zeventiende eeuw groeide de Lutherse kerk toch uit tot de derde religie van het land. Hoe kwam dat?

Het geheime wapen van de Reformatie: de spotprent

Door Henk Slechte
Zonder de uitvinding van de boekdrukkunst was de Reformatie nooit zo’n succes geworden. Vooral spotprenten bleken een doeltreffend wapen, waarvan beide kampen gretig gebruik maakten. We nemen u mee op een hilarische reis langs pausezels, narrenschepen en een Luther met 7 koppen.

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen? Profiteer van de aanbieding!

1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 + cadeaus!
Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50

DE KWESTIE: ‘Sorry zeggen voor het verleden is onzin’

Moeten we excuses aanbieden voor slavernij en voor buitenproportioneel geweld tijdens de oorlog in Indië? In onze nieuwe rubriek DE KWESTIE geven twee historici hun mening over een prikkelende stelling. Deze keer: ‘Sorry zeggen voor het verleden is onzin’.

1785: Drama op een Zeeuws slavenschip

Door Ruud Paesie
In 1785 kwamen de slaven op een Zeeuws schip in opstand, kort voor de reis naar West-Indië zou beginnen. De opstand liep uit op een drama.

Mata Hari was wél een spion

Door Rhodri Jeffreys - Jones
Margaretha Zelle, beter bekend als Mata Hari, werd een eeuw geleden, tijdens de Eerste Wereldoorlog, ter dood veroordeeld voor spionage. Ten onrechte, beweren velen. Maar Mata Hari was wel degelijk een spion.

COLD CASE (1907): Moord op Indische verzetsleider

Door John Klein Nagelvoort
In 1907 werd een Indische verzetsleider gedood door de marechaussee. Was het zelfverdediging of moord? In deze cold case is recent een ontbrekend puzzelstukje ontdekt.

Byzantium: keizer moest luisteren naar het volk

Door Bert Overbeek
Byzantijnse keizers werden afgebeeld met een aureool. Zij waren immers Gods vertegenwoordiger op aarde. Toch moesten Byzantijnse keizers luisteren naar de wensen van het volk. Geliefd inspraakmoment: de paardenrennen.

En ook nog:

• Een Jappenkamp in China Mieke Melief
• Hoe Lviv / Lemberg zijn bevolking kwijtraakte Marc Jansen
• Vrouwen achter de toonbank Tessel Pollmann
• De vele gezichten van Mustafa Kemal Atatürk [Erik Jan Zürcher]

Geschiedenis Magazine thuis ontvangen? Profiteer van de speciale aanbieding:

1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 + cadeaus!
Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50

Geschiedenis Magazine nummer 8 - 2016

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

GM 8 2016 voorlopig

 

Prins Maurits: militair genie

Auteur: Mike Harmsen
Op de cover van het decembernummer van Geschiedenis Magazine prijkt prins Maurits. Anders dan zijn vader Willem van Oranje, die uitblonk als charmante diplomaat, was Maurits een ijzervreter. Tijdens veldtochten was hij soldaat onder de soldaten, maar Maurits was ook een geniaal vernieuwer. Zijn militaire innovaties veranderden de oorlogvoering voorgoed, sommige ervan werden tot in de 19e eeuw op grote schaal toegepast.

 

Terreurgolf: anarchisten slaan toe rond 1900

Auteur: Ivo van de Wijdeven
Rond 1900 werd de westerse samenleving getroffen door een golf van terreuraanslagen. Niet alleen prominenten zoals keizerin Sissi en de Amerikaanse president McKinley vonden de dood, voor het eerst waren ook burgers het slachtoffers, onder meer bij een bomaanslag op een Parijs’ café. Hoe gingen de westerse overheden om met deze terreurdreiging?

 

Machtige vrouwen in het Oude Egypte

Auteur: Joost Vermeulen
‘Meesteresse van het huis’, zo wordt in de Oudegyptische literatuur de vrouw vaak genoemd. Haar plaats in de samenleving lijkt duidelijk: de vrouw bestierde het huishouden, buitenshuis was de man baas. Toch speelden in het oude Egypte vrouwen een verrassend grote rol in het openbare leven.

 

Begin van de NSB

Auteurs: Robin de Slaa en Edwin Klijn
De partij die Anton Mussert 85 jaar geleden uit de grond stampte, was niet meteen een succes. Pas toen landelijke kranten aandacht aan de NSB besteedden, en andere fascistische partijtjes er een potje van maakten, stroomden de leden toe.

 

Doodsvijanden: Lodewijk XIV vs. Willem III

Auteur: Luc Panhuysen
Zonnekoning Lodewijk XIV meende dat de Franse veiligheid het best was gediend met pontificale agressie. Het was een misvatting. Hij stuitte op een briljante tegenstander, de Nederlandse prins Willem III van Oranje, die hem meesleurde in een maalstroom van geweld waardoor de Franse veiligheid steeds meer in het gedrang kwam. Alsof je de krant van vandaag openslaat.

1875: Hollandse dame vecht tegen de Turken

Auteurs: Wim van den Bosch en René Grémaux
Vrouwen vechten tegenwoordig mee in het leger, maar in de 19e eeuw was een vrouw aan het front hoogst uitzonderlijk, zeker in de voorste gelederen. De Nederlandse Jenny Merkus was zo'n uitzondering: ze streed in de Balkan tegen de Turken. De buitenlandse pers was lyrisch over haar moed maar Nederlandse kranten waren terughoudender.

 

Wel of geen held? Waarom Van Speijk ‘dan liever de lucht in’ ging

Auteur: Ronald Prud'homme van Reine
Jan van Speijk liet in 1831, tijdens de Belgische Opstand, bij Antwerpen een schip ontploffen. Volgens de overlevering deed hij dat om de eer van de Nederlandse vlag te redden. Hij werd dan ook vereerd als held. Maar was hij dat wel? Waarom nam Van Speijk26 bemanningsleden mee in een zelfgekozen dood?

 

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

Geschiedenis Magazine 7 - 2016

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

GM 7 cover

 

De fantastische reizen van Marco Polo en Ibn Battuta

Auteur: Maaike van Berkel 
We wisten het lang niet zeker, of Marco Polo wel echt in China was. Hij vertelde bijvoorbeeld niets over de ingeboden vrouwenvoeten. Maar nu is het toch aangetoond. Een gedetailleerde vergelijking tussen zijn reisverslag en wat we weten van het Mongoolse rijk van de 13de eeuw, neemt twijfel weg. Er was altijd enige scepsis over zijn populaire reisboeken. Fabels hoosrde nu eenmaal bij middeleeuwse reisverhalen. Twijfel trof ook Ibn Battuta uit Tanger, die net na Polo in China zou zijn geweest.

 

Bakkeleien over de Hongaarse grenzen

Auteur: Ivo van de Wijdeven
Sinds 2013 is het in Hongarije verboden om de Stefanskroon te beledigen. Volgens de overlevering was die nog gedragen door Stafnus de Heilige (975 - 1038), de eerste koning van Hongarije. De Stefanskroon is hét nationale symbool van Hongarije, minstens net zo belangrijk voor sommige politici als de grenzen die het land voor de Eerste Wereldoorlog had. 

 

De Romeinse Limes

Auteur: Herman Clerinx
De Romeinen bewaakten hun rijksgrens, maar in het binnenland hadden ze geen soldaten nodig, dachten ze. Dit bleek een vals gevoel van veiligheid. Plunderaars wisten keer op keer de grenzen te passeren. Rond 275 verbleven Germanen zelfs een hele winter in het westen van het rijk, tot in Spanje toe. Overal grepen ze wat hun aanstond, bij voorkeur juwelen en goud, zilver en brons.

 

De zuidgrens van de Republiek

Auteurs: Frans van Eekelen
In 1648 kwam er met de vrede van Munster eindelijk een eind aan de oorlog met Spanje. Overal in de Republiek waren nu de priester verjaagd en protestantse predikanten benoemd. De grenzen in ´Staats-Vlaanderen' en 'Staats-Brabant' waren nog niet officieel vastgesteld. Op zondagen was het een komen en gaan van katholieke en protestantse kerkgangers over en weer. De discussies liepen hoog op.

 

Het Wilde Westen als uitdaging

Auteur: Marianne Mooijweer
In 1960 waren er ook presidentsverkiezingen in Amerika. John F. Kennedy won met de slogan 'The New Frontier'. Zijn landgenoten begrepen heel goed dat hij met frontier (grens) geen harde lijn bedoelde, maar een grensverleggend antwoord op een uitdaging. De bron van deze metafoor: de sinds de 18de eeuw westwaarts voortrollende grens tussen (blanke) beschaving en wildernis. De laatste fase was het Wilde Westen uit de film.

 

Patriotten in Frankrijk

Auteurs: Edwina Hagen
De patriotten, de 18de eeuwse revolutionairen van Nederland, wisselde intensief ideeen en ervaringen uit met de gelijkgestemden van over de grens en zelfs van overzee. Tijdens hun ballingschap in Frankrijk kibbelden ze over de toekomst.... en geld. 
 

Guerrillaoorlog in Atjeh

Auteur: John Klein Nagelvoort
De Atjehers op Sumatra weigerden hun onafhankelijkheid op te geven. Hun strijd tegen de ´ongelovige´ Nederlanders had een islamitische lading. Met guerrillatechnieken maakten ze het de militairen tijdens de Atjehoorlog (1873 - 1914) knap lastig. We volgende een aanvoerder van een eenheid. 

 

Clandestien

Auteur: Jan Brauer
Nieuwe Duitse bedrijven voor technologische hoogstaand wapentuig vestigden zich in Nederland, na W.I.I. Hiermee ontdook Duitsland de internationale afspraken. Gecamoufleerd als Nederlandse firma's droeg deze industrie in de jaren' 30 volop bij aan de Duitse herbewapening.

 

Bosjesmannen

Auteur: Bas Kromhout
in het achterland van Kaapstad vond vanaf ca 1770 een genocide plaats. Eerst werden de Bosjesmannen (San) van hun land en voedsel beroofd. Vervolgns werden ze opgejaagd als wilde dieren. De daders: Nederlands sprekende calvinisten. 

 

Naar het oosten

Auteur: Geraldien Frijtag
Vijfduizend Nederlandse trokken in de oorlog naar nazi-kolonisatieprojecten in het oosten. Vooral NSB'ers deden eraan mee. Hartstochtelijk pleitbezorger was Meind oud Rost van Tonningen, president van De Nederlandsche Bank en fervent partijlid. 

 

Geschiedenis Magazine voortaan thuis ontvangen?

Profiteer van de speciale aanbieding:
1 jaar Geschiedenis Magazine van € 63,50 voor slechts € 37,50 én cadeaus!

Geschiedenis Magazine 6 - 2016

Geen nummer meer missen? Profiteer dan nu van de aanbieding: 1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 (i.p.v. € 63,50) én cadeaus t.w.v. € 75,80

Cover nr. 6

 

De onbereikbare Amerikaanse Droom

Auteur: Laura Visser-Maessen
Veel zwarte Amerikanen hoopten dat Barack Obama ‘hun’ leider werd. Maar hij heeft zich nooit zo geprofileerd. De euforie van zijn verkiezing is vervangen door onbehagen over de uitzichtloze problematiek van ‘zwart Amerika.’ Zou krachtiger leiderschap iets hebben uitgehaald? Hoe pakten voorgangers van Obama het aan?

 

Foto's als aanklacht

Auteur: Anneke van Veen
De bekende amateurfotograaf Jacob Olie liet in zijn foto's gewone mensen zien, het dagelijks leven rond 1900. Daarom wordt Olie wel eens een sociale fotograaf genoemd. Er zijn echter fotografen die dat predikaat meer verdienen. Hun beelden schokken nog steeds.

 

Einsteins grootste blunder

Auteur: Dirk van Delft
Albert Einstein publiceerde een eeuw geleden zijn Algemene Relativiteitstheorie. Tijdens de aanloop leunde hij zwaar op collega’s van de Leidse universiteit. Ook hielpen ze hem de consequenties ervan beter te doorgronden. Deze keer in de ‘Hollandse Cirkel’ rond Einstein: astronoom Willem de Sitter.

De ontembare Anna Paulowna (1795-1865)

Auteur: Henk Slechte
Pleinen en straten zijn naar haar genoemd, maar was ze echt geliefd, Anna Paulowna? Ze was het jongste zusje van de regerende tsaar Alexander I. In 1816 trouwde ze met de Nederlandse kroonprins Willem. Het was een verstandshuwelijk dat niettemin goed uitpakte. Aan het hof gedroeg ze zich hooghartig én liefdadig, zoals het een Romanov betaamde. Ze maakte zich de omgangsvormen van haar nieuwe vaderland nooit helemaal eigen.

 

Tegen de tijdgeest 

Auteur: Bas Kromhout
Nederland op de barricade tegen de Apartheid dat beeld hebben we op ons netvlies, met demonstraties en manifestaties van bijvoorbeeld de Boycot Outspan Aktie. Maar er waren hier ook mensen die de Apartheid juist verdedigden. Vooral begin jaren zestig ontving de Zuid-Afrikaanse premier Hendrik Verwoerd stapels fanmail uit Nederland. Hij reageerde er enthousiast op. Uit recent archiefonderzoek blijkt dat hij de bewonderaars in Nederland als waardevolle bondgenoten in de slag om de publieke opinie beschouwde.

 

De grote brand van Londen

Auteur: Marianne Mooijweer
Hoeveel mensen er precies zijn omgekomen bij de immense vuurstorm die in september 1666 het hart van London verwoestte, is niet bekend. Officiële lijsten komen niet verder dan tien. Ongeloofwaardig, want dit stuk van de stad huisvestte ongeveer 80 000 mensen, een zesde van het totale aantal inwoners van London. Aan een stukje gesmolten aardewerk, kort geleden opgedoken, is te zien dat er temperaturen van 1700 graden Celsius geheerst hebben. Alle kans dus dat er meer doden waren maar dat de lichamen verkoold zijn. Ook zijn er na de brand slachtoffers gevallen door kou en ontbering.

 

Geschiedenis als omweg voor kritiek

Auteur: Tom Verschaffel
De Hongaarse cineast Miklós Jancsó (1921-2014) was één van de meest toonaangevende filmmakers van zijn land. Hij debuteerde en realiseerde het grootste deel van zijn films onder het communistisch bewind. Cultuurmakers en dus ook cineasten kenden in Hongarije, in vergelijking met de meeste andere Oostbloklanden, een relatief grote vrijheid, al was die uiteraard niet onbeperkt. Rechtstreekse kritiek op het regime of op een gebeurtenis als de onderdrukking van de opstand van 1956 was verboden, maar wie zich daar niet aan bezondigde, kon min of meer ongestoord werken.
Zoals gebruikelijk in dergelijke omstandigheden, zochten kunstenaars manieren om zich toch uit te spreken. Een beproefde methode was de omweg van de geschiedenis. Ze kozen onderwerpen en settings die in het verleden lagen en ogenschijnlijk niet veel met actuele toestanden te maken hadden, maar door de toeschouwers toch als een commentaar daarop konden worden begrepen.

 

Politiek zonder grote woorden

Auteur: Henk te Velde
Het is binnenkort weer Prinsjesdag. De besprekingen in de Tweede Kamer krijgen daarna altijd veel aandacht op tv. Nederlandse politici zijn echter zelden meeslepende redenaars. Dit is altijd zo geweest. In de Tweede Kamer hebben de heren twee eeuwen lang rustig met elkaar overlegd en compromissen gesloten. Voor meeslepende retoriek gingen de Nederlanders naar de kerk, niet naar de Kamer.

 

De sagen vertellen de waarheid

Auteur: Herman Clerinx
De geschiedschrijving van Amerika en de Vikingen kan op de schop. Het is al lang bekend dat op Newfoundland een Vikingnederzetting is geweest, en dat dus niet Columbus maar Noormannen als eerste Europeanen het Amerikaanse continent hebben ontdekt. Ook de sagen beschreven het al, maar het werd pas dit jaar aangetoond dat het niet bij een eenmalig bezoek bleef.

 

Migranten als prestigeobject

Auteur: Sven Meeder
In de geschiedschrijving van de Karolingische cultuur krijgen Ieren altijd een grote rol toebedeeld. Zo tussen 600 en 800 zouden geëmigreerde Ierse geleerden onevenredig veel hebben bijgedragen aan het geestelijk leven op het vasteland. Wie de bronnen erop naslaat, ziet inderdaad veel Ierse namen. Maar wat betekent dat precies?

 

De voodoo-revolutie

Auteur: Leendert van der Valk
Slaven in de Franse kolonie Saint-Domingue kwamen in 1791 in opstand tegen hun onderdrukkers. Na twaalf jaar bloedige strijd stichtten hun leiders de republiek Haïti. De opstandelingen werden geïnspireerd door de Franse Revolutie én Afrikaans-Caraïbische voodoo-rituelen. Symbolisch is wat een opstandeling bij zich droeg toen hij omkwam in de strijd. Hij had Franse pamfletten over de rechten van de mens op zak, en een groot pakket spullen om vuur te maken; op zijn borst droeg hij een fetisj van kruiden, stukjes bot en haar. De revolutie begon met voodoo, vuur en Verlichting.


Voortaan Geschiedenis Magazine thuis ontvangen?  Profiteer van de speciale aanbieding:


1 jaar Geschiedenis Magazine voor slechts € 37,50 + cadeaus!

Proefabonnement (2 nummers) voor slechts € 9,50

*  Uw e-mailadres

*
  Voer de code in: